Ανεκπλήρωτη χώρα

photo: scalidi

Το εύκολο αυτή την ώρα είναι να γράφεις για τον Τσίπρα και το Βενιζέλο και τον Άκη, για τις ντουλάπες της συζύγου, για τις δραματικές –στα μάτια του φιλοθεάμονος κοινού- αυτοκτονίες, για το αδιέξοδο. Το εύκολο είναι να κατακεραυνώνεις τους πάντες και να αναπαραγάγεις την απελπισία. Είναι εύκολο, πώς να το κάνουμε. Τα λόγια μας περισσεύουν. Από πράξεις έχουμε ξεμείνει.

Η πολιτική για όποιον το έχει ξεχάσει, είναι μεν η τέχνη του εφικτού, αλλά κάτι πρέπει και να γίνεται από δαύτη, κάτι να προκύπτει, όχι να καταντά συνώνυμο του απραγματοποίητου. Ρίχνοντας μια γρήγορη ματιά στην καθημερινότητα, βλέπεις ότι ζεις σε μια χώρα του ανεκπλήρωτου. Πόσα συμπλέγματα, που μετά εξελίσσονται σε συμφέροντα πρέπει να κρύβει κάτω από το χαλάκι του όλο αυτό που δεν γίνεται…

Στο φαρμακείο ο άρρωστος δεν μπορεί να πάρει τα φάρμακά του. Στο νοσοκομείο θα βρει ραντεβού ο ασθενής να ιαθεί, αφού θα κοντεύει να πεθάνει. Στο τρένο, στο δρόμο, στα φανάρια, πιτσιρίκια σωρό που δεν πάνε σχολείο και δεν θα πάνε ποτέ. Στην τηλεόραση ακούς τις απαντήσεις στα θέματα των Πανελληνίων και σιγουρεύεσαι ότι δεν έχουν καμία σχέση με τη γνώση και δη με την καλλιέργεια του πνεύματος. Στις παρέες, ακούς τις εργασιακές συνθήκες όσων διαθέτουν ακόμη δουλειά και αναρωτιέσαι πόση πρόοδος έχει συντελεστεί από το Μεσαίωνα. Και στο ενδιάμεσο, τους βλέπεις όλους αυτούς στις οθόνες και τους έχεις σιχαθεί, γιατί ξέρεις ότι ο καθένας παίζει το παιχνιδάκι της επιβίωσής του.

Στέκεσαι μια στιγμή να ανασάνεις και λες πώς γίνεται; Πώς γίνεται τόσοι άνθρωποι να μην πραγματώνουν τον εαυτόν τους; Γιατί περί αυτού πρόκειται. Ανερμάτιστοι άνθρωποι που τερματίζουν με ευκολία όνειρα των γύρω τους, ίσως και ζωές ολόκληρες.

Στέκεσαι μια στιγμή να σκεφτείς: πού ανήκω εγώ. Ποιες είναι οι θέσεις μου; Πού μπορώ να βρω απάγκιο και καταφύγιο μέσα σ’ αυτό το μπάχαλο; Τι με κρατάει όρθιο; Τι μπορεί να μου δώσει δύναμη να προχωρήσω; Και διαπιστώνεις ότι ο μόνος συνεκτικός σου δεσμός είναι ο πολιτισμός που μπορεί να οσμίζεσαι, άμα το γυρέψεις εσύ ο ίδιος, ότι σε συνδέει τόσο με την Ανατολή όσο και με τη Δύση, με το Βορρά και με το Νότο. Δεν αντέχω άλλο να ακούω τα αστειάκια από μας για τη Μέρκελ ούτε από τη Μέρκελ για μας, ούτε για τη Λαγκάρντ από μας ούτε από τη Λαγκάρντ για μας. Να σοβαρευτούμε αμφότεροι. Να καταλάβουμε ότι μετέχουμε της ίδιας παιδείας –εντάξει στη δική μας περίπτωση χωλής- και να κοιτάξουμε πώς θα δημιουργήσουμε τους εαυτούς μας. Ας είναι αυτό ένα νέο σύνολο που θα ξεπηδήσει από την κρίση: άνθρωποι που θα εκπληρώσουν τον εαυτόν τους και ίσως να γίνουν μια χώρα, μια νέα χώρα. 

(Δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" την 1η Ιουνίου 2012)

Ματιές στην Αθήνα

photo: scalidi

 Κι όμως, από έξω προς τα μέσα, όχι το αντίστροφο. Κάπως έτσι τα σπίτια φεύγουν...

photo: scalidi

 Πιο σημαία από τη σημαία: λευκό, γαλάζιο και ελιά

photo: scalidi

 Εντός πωλούνται πάσης φύσεως υλικά. Κυρίως ταριχευμένη μνήμη

photo: scalidi

 Πάρε τα χνάρια του...

photo: scalidi

 Επιστρέφει σε λίγο. Ό,τι προαιρείσθε να εξαγοράσουμε λίγων λεπτών σιγή

photo: scalidi

 Εξωτική αστική παραγωγή: μούσμουλα

photo: scalidi

 Εν κινήσει όψη

photo: scalidi

Η ζωή εν τοίχω

Συλλογική ασφυξία

Η επιδημία αυτοκτονιών αν κάτι αποδεικνύει τούτη την ώρα είναι ότι μέλη της κοινωνίας έχουν φτάσει στα όριά τους και αποφασίζουν να τα ξεπεράσουν. Με κόστος την ίδια τους τη ζωή. Η κοινή γνώμη σοκάρεται κάθε φορά από την αρχή, αν και η ανοσία –μπροστά στον ίδιο το θάνατο- καραδοκεί. Αυτή η οριακή κατάσταση αν κάποιον θεωρητικά θα έπρεπε να προβληματίσει και να ταράξει πραγματικά, αυτός είναι ο πολιτικός κόσμος· από τη μία πλευρά όλους εκείνους που είναι υπεύθυνοι για την κατάσταση στη χώρα, όχι μόνο την οικονομική αλλά κυρίως την πνευματική και την ψυχολογική που έχει φτάσει να σηκώνει πάνω του ο κοινωνικός ιστός και από την άλλη, εκείνους που εμφανίζονται ως διεκδικητές της εξουσίας. 

Για τους πρώτους, το λογικό επιχείρημα λέει ότι δεν είναι σε θέση διανοητική και ηθική να αναλογιστούν τις ευθύνες τους και φυσικά να τις αναγνωρίσουν δημοσίως. Δεν τους συμφέρει. Για τους άλλους όμως, αυτούς που παρουσιάζονται ως έτοιμοι να κυβερνήσουν, ας σκεφτούν ότι ο κόσμος βρίσκεται στα όρια νευρικής κρίσης. Ας σκεφτούν ότι δεν είναι ώρα να παίζουν τα παιχνίδια της μικροπολιτικής τους. Ας σκεφτούν ότι ο κόσμος υποφέρει, όχι μόνο φυσικά, όπως δείχνουν οι άστεγοι στους δρόμους, αλλά και κρυφά, βουβά πίσω από τις κλειστές πόρτες. Κάποια στιγμή ανοίγουν τα παράθυρα, τις μπαλκονόπορτες και πέφτουν στο κενό. Είναι αυτό το αίσθημα της ασφυξίας που πνίγει αυτόν τον καιρό μια ολόκληρη χώρα. Εκείνοι που ήδη εμφάνιζαν μια κοινωνική δυσλειτουργικότητα ή βίωναν την προσωπική τους κατάθλιψη ή δεν χειρίστηκαν καλά τα οικονομικά τους, ζορίζονται κι άλλο από την κρίση και φτάνουν στο τελικό τους βήμα.

Μπορεί να μην έχουμε καταφέρει να αναπτύξουμε κανενός είδους σοβαρή συλλογικότητα σε αυτή τη χώρα, αλλά μια επιδημία από μόνους απελπισμένους, στη δύσκολη ώρα, καταφέρνουμε να τη συγκροτήσουμε. Το αδιέξοδο είναι πιο εύκολο να το στήσεις. Το άλλο είναι δύσκολο: να βρεις άκρη, διέξοδο, να βρεις νέο δρόμο να περπατήσεις. Να βρεις τις λέξεις να πεις τη ζωή σου, να τη συλλαβίσεις από την αρχή, να την κάνεις να υπάρξει. Αν κάτι μας λείπει, είναι οι άνθρωποι να μιλάνε ή να ακούνε. Επί της ουσίας. Άνθρωποι που να μοιράζονται τον εαυτόν τους. Έχουμε ξεχάσει να μοιραζόμαστε τη χαρά και τη λύπη μας. Για καιρό μας κάλυπταν οι πιστωτικές κάρτες, αλλά τώρα δεν μπορείς να τους πεις τον πόνο σου. Μας λείπουν και τα τραγούδια που να μιλάνε για μας τώρα. Μας λείπουν και οι ταινίες που να μιλάνε για μας τώρα. Μας λείπουν και τα βιβλία που να μιλάνε για μας τώρα. Μας λείπει να μιλάμε, όχι μόνοι στο κενό, αλλά μαζί με τους άλλους. Γι’ αυτό τόσο σφίξιμο στην καρδιά, τόσες κλειστές πόρτες, τόσα χέρια που κόβουν το νήμα τους μόνα.

(Δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 25/5/2012)

Στον ...Εξώστη

Βιβλιολόγια

Ευ-δόκιμοι βίοι

"Γλιστρώντας στο Αιγαιοδρόμιο του Ελύτη"

Ευ-δόκιμοι βίοι

Νίκος Καρούζος - Μίλτος Σαχτούρης

Στο δρόμο με τις βοκαμβίλιες

Από τον στενό πυρήνα της πόλης, εκεί που η ομορφιά τα παίζει όλα για όλα...

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

photo: scalidi

Καμένη γη

photo: scalidi

«...Μας έλεγαν θα νικήσετε όταν υποταχτείτε./ Υποταχτήκαμε και βρήκαμε τη στάχτη... Μας έλεγαν θα νικήσετε όταν εγκαταλείψετε τη ζωή σας./ Εγκαταλείψαμε τη ζωή μας και βρήκαμε τη στάχτη.... Βρήκαμε τη στάχτη. Μένει να ξαναβρούμε τη ζωή μας, τώρα που δεν έχουμε πια τίποτα...» (Γιώργος Σεφέρης). Η κρίση αν μη τι άλλο αποκάλυψε όλη τούτη τη στάχτη. Που έχει εισχωρήσει μέσα στα μάτια και δεν βλέπουμε ούτε το φίλο ούτε τον εχθρό. Κι έχουμε γίνει ο χειρότερος εχθρός του εαυτού μας. Η κρίση αποκάλυψε τον καμένο τόπο που έχει αφήσει πίσω της μια Μεταπολίτευση άγριας εγκατάλειψης της παιδείας. Η δημοκρατία που αποκαταστάθηκε δεν βρήκε ποτέ της σύμμαχο την ουσιαστική μόρφωση.

Εκείνο το τεράστιο κενό ήρθαν να καλύψουν τα λεφτά. Από μόνα τους και ο κούφιος τρόπος ζωής που επαγγέλονταν. Και γίναμε ένας κόσμος που τα μετράει όλα με το χρήμα. Χωρίς το πολυπόθητο νόημα που λέει και ο φιλόσοφος Στέλιος Ράμφος. Χωρίς το νόημα. Όχι για όλους, αλλά για τους πολλούς. Για μια γενιά ολόκληρη που τώρα βρέθηκε στις επάλξεις της κοινωνίας, στην παραγωγική διαδικασία. Χωρίς να το καταλάβει κιόλας ότι με τις επιλογές της θα καθορίσει το μέλλον. Και προς το παρόν τούτη η γενιά νοιάζεται να μην χάσει τα λεφτά της -που τη ειρωνεία !- αυτά έτσι κι αλλιώς χάνονται σιγά σιγά. Μια γενιά που υποτάσσεται. Και μιλάω για τη γενιά αυτή των τριάντα και κάτι μέχρι και τα σαράντα και κάτι. Αυτή η ηλικία που κανονικά έχει τα κότσια για όλα. Αλλά δεν. Δεν, γιατί δεν έμαθε ποτέ. Δεν έμαθε τι την ορίζει. Τι την κυβερνάει. Κι άφησε τα εργασιακά της δικαιώματα στον άνεμο της εξουσίας, με τη δικαιολογία της επιβίωσής της, άφησε τα παιδιά της αμόρφωτα στο έλεος της δικής της άγνοιας, γιατί τα λεφτά θα ήταν αρκετά και δεν την χρειάζονταν την όποια βαθιά γνώση, άφησε τη χώρα σε ανθρώπους που τάχα μου της υπόσχονταν να της εξασφαλίσουν τη συνέχιση αυτής της μη νοηματοδότησης, γιατί θα της έδιναν πάλι λεφτά.

Και μείναμε κούφιοι. Ο καθένας να υπερασπιστεί για λίγο μόνο τον εαυτόν του, να κερδίσει μια στάλα χρόνο από το δικό του κούτσουρο, να μην καεί. Μα η γη ήταν καμένη ολοσχερώς και τι να φυτέψεις και να ευδοκιμήσει; Βία; Μίσος; Κι αυτά άρχισαν να ανθίζουν, με τη σιωπηρή υποταγή μας, με την ανοχή, με την αδιαφορία. Κούφιοι άνθρωποι που κάνουν λίγη φασαρία με την ηχώ εντός τους. Ο Άλλος απών, τον φοβόμαστε, τον στήνουμε στη γωνία. Κι ό,τι πάθει. Μετά θα λυπηθούμε εικονικά, τηλεοπτικά, διαδικτυακά. Στην καμένη γη, παίρνει χρόνο να φυτρώσει πάλι χλόη, ένα δέντρο, μια ελπίδα. Και κρύβει από κάτω της και ανώνυμα θύματα πολλά. Στο βωμό του χρήματος και του επίμονου μη άλλου νοήματος. Άμα αποφασίσουμε να την ποτίσουμε και την φυτέψουμε αυτή τη γη κάποτε, μόνο με παιδεία θα γίνει. Και τότε δεν θα θερίσουμε θύελλες και ανδρείκελα. Τότε θα ξαναβρούμε τη ζωή.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 18/5/2012)

Ζεν επιβίωσης

Η αίσθηση ρευστότητας στο πολιτικό σκηνικό, η σύγχυση και η αβεβαιότητα που –ας είμαστε ρεαλιστές- δεν είναι στοιχείο τωρινό της κοινωνίας, δεν χρειαζόμαστε άλλωστε την πολιτική αστάθεια για να είμαστε μπερδεμένοι, χρειάζεται ένα αντίβαρο. Πρέπει να βρούμε έναν τρόπο να παραμείνουμε συγκεντρωμένοι, εντός της ζωής μας.

Μπορεί τα νερά γύρω μας να είναι θολά, οφείλουμε ωστόσο ο καθένας ξεχωριστά, να ξεκαθαρίζει -όσο αντέχει- το τοπίο, να είναι ειλικρινής με τον εαυτό του και να μην περιμένει από την πολιτική κατάσταση να καθορίσει τη δική του εξέλιξη. Οφείλουμε να ανακαλύψουμε ένα ζεν επιβίωσης. Ο καθένας το δικό του. Αφού δεν υπάρχει ένα κοινωνικό πλαίσιο ή ένας ιστός που θα νιώθουμε ότι μας προσφέρει ασφάλεια με τη σταθερότητά του, ας απευθυνθούμε στο πιο σίγουρο χαρτί: τον εαυτόν μας.

Δεν μιλάω φυσικά για ατομισμό ή εγωτισμό. Ούτε για κλείσιμο στη μονάδα. Το αντίθετο. Λέω ο καθένας μας να επιχειρήσει να αντιληφθεί τον εαυτόν του ανάμεσα στους άλλους, να θέσει τα όριά του, να τα επαναπροσδιορίσει ίσως και να απευθυνθεί στον Άλλο, το διπλανό. Μόνο όταν πιστεύεις στον εαυτό σου, όταν νιώθεις δυνατός και γενναιόδωρος, μπορείς και να υπάρξεις μαζί με τον άλλον αρμονικά. Ας επιδιώξουμε αυτό: την αρμονία. Αυτή την κατάσταση που δεν μπορούν να μας τη δώσουν εξωτερικοί παράγοντες. Και δεν μιλάω μεταφυσικά ούτε παρασυρμένη από new age διδαχές. Μιλάω πρακτικά. Ας βρει ο καθένας έναν πυλώνα σταθερότητας, μέσα του και στη ζωή του. Ας ανοιχτεί στους ανθρώπους του. Δεν μπορούμε να περιμένουμε από τους πολιτικούς να συνεργαστούν και να μας κυβερνήσουν, όταν δεν μπορούμε να συνεργαστούμε ούτε σε επίπεδο πολυκατοικίας που λέει ο λόγος –και δυστυχώς όχι μόνο ο λόγος.

Ας αρχίσουμε να υλοποιούμε σε μικρογραφία αυτά που θέλουμε για να νιιώσουμε και ίσως να γίνουμε ευτυχέστεροι, με την ελπίδα να εξαπλώσουμε την αξιοσύνη μας και πέρα από μας: στην ίδια τη χώρα, στο σύνολο, την ολότητα. Αφού δεν μπορούμε να αντιληφθούμε τους εαυτούς μας ως ένα σύνολο που μπορεί να προοδεύσει, ας ξεκινήσουμε με μικρούς πυρήνες δημιουργίας, εργατικότητας, αλλά όχι άλλη μεταξύ μας σύγκρουση. Όχι άλλα συμφέροντα που χτυπάνε μεταξύ τους σαν τρελά αυτοκινητάκια στο λούνα παρκ. Φτάνει. Φτάνει με τη βία. Γιατί βία είναι αυτό, συγκεκαλυμμένη με αθώα κουστούμια. Και τη βλέπουμε αυτή την τάση πλέον και σε εικόνα, κοινοβουλευτική. Ας κρατηθούμε μακριά –με τις πράξεις μας- απ’ αυτά που απλώς απευχόμαστε. Ας σταθεί ο καθένας στο ύψος των περιστάσεων. Μην περιμένουμε να υψώσουν πολιτικό ανάστημα οι πολιτικοί κατ’ επάγγελμα, όταν δεν το κάνουμε εμείς ως πολίτες που τους εξουσιοδοτούμε με την όποια τους δύναμη.

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε στη "Βραδυνή" στις 11/5/2012)